İtalya’da Asgari Ücret Ne Kadar?

İtalya’ya kalıcı olarak ya da geçici olarak yerleşmeyi düşünenler İtalya’nın ekonomik  koşullarını, yaşam maliyeti standartlarını ve asgari ücretin ne kadar olduğunu merak etmektedir. Ancak İtalya’da asgari ücret uygulaması ülkemizdeki asgari ücret politikasına göre farklılık göstermektedir. İtalya hukuk ve ekonomik sisteminde, devlet tarafından kanunla belirlenmiş ve tüm çalışanları kapsayan tek bir yasal (ulusal) asgari ücret uygulaması bulunmamaktadır. 

Bu doğrultuda ücretler, işçi sendikaları ile işveren konfederasyonları arasında akdedilen Ulusal Toplu İş Sözleşmeleri (Contratti Collettivi Nazionali di Lavoro – CCNL) aracılığıyla sektörel bazda belirlenmektedir. Bazı sektörlerin ülkenin belli bölgelerinde yoğunlaşması nedeni ile merkezi bir asgari ücretin belirlenerek ülkenin sosyo-ekonomik anlamda daha pahalı yerlerinde yaşayanların aynı sektörde ama farklı bölgede olan diğer kişilere göre doğrudan ekonomik anlamda zorluk yaşama ihtimalinin önüne geçmektedir. Bu nedenledir ki çalışan nüfusun büyük bir çoğunluğu Toplu İş Sözleşmeleri kapsamına dahil edilmiştir. Yasal bir sınır olmamasına karşın, sektörel sözleşmelerin belirlediği taban maaşların ortalaması alındığında, İtalya’da asgari ücret seviyesi brüt yaklaşık 1.662 EUR olarak hesaplanmakta ve piyasada referans kabul edilmektedir. Dolayısıyla doğrudan kamu tarafından duyurulan bir asgari ücret uygulaması olmamasına rağmen piyasada referans kabul edilen bu ücret üzerinden taban ücretler belirlenmektedir.

İtalya’da Saatlik Asgari Ücret Ne Kadar? 

İtalya’da asgari ücret merkezi bir yönetim kararı ile belirlenmediğinden, İtalya’da saatlik asgari ücret de ulusal bir kanunla değil, ilgili iş kolunun Ulusal Toplu İş Sözleşmesi (Contratti Collettivi Nazionali di Lavoro – CCNL) ile tayin edilmektedir. Sektörden sektöre değişiklik göstermekle birlikte, hukuken geçerli olan sözleşmelerdeki taban saatlik ücretler genel olarak 7 EUR ile 9 EUR aralığında değişmektedir.

Avrupa Birliği, Avrupa Birliği sınırları içerisinde belirli bir sosyal standardın altına düşülmemesi için “Yeterli Asgari Ücret Direktifi” ile belirli standartlar ortaya koymaktadır. İtalya’da bu uyum süreci kapsamında ve iç siyasetteki tartışmalar neticesinde, tüm işkollarını kapsayacak şekilde yasal saatlik taban ücretin brüt 9 EUR olarak kanunlaşması yönünde meclise sunulan yasa tasarıları mevcuttur; ancak bu durum henüz kesin bir yasaya dönüşmemiştir. Bu nedenledir ki işçi-işveren ihtilafları oluştuğunda, İtalyan İş Mahkemeleri, adil ücretin tespitinde genellikle söz konusu sektörel sözleşmelerdeki saatlik dilimleri emsal olarak kabul etmektedir.

İtalya’da Yıllara Göre Asgari Ücret Ne Kadar?

İtalya’da asgari ücretin belirlenmesi için tek bir yasal mevzuat bulunmadığı için devletin resmi gazetesinde yayımlanan standart bir “yıllara göre asgari ücret tablosu” olarak ilan edilen bir kayda ulaşmak da pek mümkün olamamaktadır. Bunun yerine, yıllara göre değişen asgari ücret artışları sendikal müzakerelerle 2 veya 3 yılda bir yenilenen toplu iş sözleşmelerine göre belirlenir ve yıllık enflasyon oranlarına endekslenir. Dolayısıyla doğrudan yıllara yayılmış tekil bir veriye ulaşmak çok mümkün olamamaktadır. Bu noktada merkezi bir asgari ücretin belirlenmiyor olması, ödenen asgari ücretlerin ortalama olarak kabul edilen 1.662 EUR bedelin fazlasıyla altında çok düşük bir bedel belirlendiği çıkarımı yapılmamalıdır.

Son yıllarda tüm dünyada olduğu gibi Avrupa ve İtalya’da da yüksek enflasyon nedeni ile satın alma gücü olumsuz olarak etkilenmiştir. Geçmiş yıllara dönük satın alma gücü ve Avrupa ortalamaları incelendiğinde, İtalya’daki genel maaş ortalamalarının diğer bazı Batı Avrupa ülkelerine kıyasla çok değişmediği ve durağan kaldığı görülebilmektedir. Bu mukayese Avrupa ülkeleri aylık ortalama ücret istatistiklerine göre yapılmaktadır. Artan enflasyon ve yaşam maliyetleri nedeniyle ücret artış beklentileri de daha yüksek olduğundan farklı sektörlerdeki sözleşme yenileme süreçlerinin (bazı işkollarında anlaşmazlıklar nedeniyle yıllarca uzayabilmesi) bu durağanlıkta ve yıllar içindeki taban ücret dalgalanmalarında etkisi vardır. Bu yönüyle de somut olarak işçilerin beklentilerinin karşılandığını söylemek şu an için zordur.

İtalya’da Asgari Ücret ile Yaşanılabilir mi? 

Avrupa’nın birçok yerinde olduğu gibi İtalya’da da asgari ücret ile belirli bir standartta yaşanıp yaşanamayacağı çok merak edilmektedir. Çünkü Avrupa’da ve özellikle İtalya gibi ülkenin tarihi ve doğal güzelliği olan yerlerinin çok olduğu yerlerde sadece şehirde yaşamak değil, ülkenin farklı yerlerini de görebilecek şekilde bir yaşam standardına ulaşmak İtalya’da yaşamayı düşünen birçok kişinin hayalidir. Bu yüzden asgari ücretin yaşanılabilir standartta olması İtalya’ya çalışmaya gidecek ya da hayatının belirli bir döneminde de olsa İtalya’da yaşamayı düşünenler için çok önemlidir. İtalya’da referans alınan brüt 1.662 EUR (Avrupa’nın genelinde olduğu gibi asgari ücretin net hesabı vergi dilimine ve medeni duruma göre değişmekle birlikte) seviyesindeki bir taban maaşla yaşanabilirlik, yaşanılan bölgenin sosyo-ekonomik yapısına göre ciddi farklılıklar gösterebilmektedir. Çünkü yaşanılan bölgenin turistik olması veya ticaret merkezi olması halinde özellikle kira ve emlak fiyatları diğer bölgelere göre çok daha yüksek olabilmektedir. Ya da bölgenin sık sık göç alıp almaması, yaygın olarak hangi sektörün olduğu ve bunun istihdama etkisi gibi faktörlere göre değişkenlik göstermektedir.  

• Kuzey İtalya (Milano, Torino gibi): Barınma ve genel yaşam maliyetlerinin Avrupa’nın zirvesinde olduğu bu bölgelerde, söz konusu referans taban ücretle tek başına bağımsız bir hayat kurmak oldukça zordur. Bu maaş seviyesi, kira bedelleri karşısında İtalyan Anayasası’nın öngördüğü “onurlu yaşam” standardını Kuzey’de zorlayabilmektedir. 
• Güney İtalya (Napoli, Sicilya gibi): Güney bölgelerinde gayrimenkul kiraları ve temel yaşam maliyetleri Kuzey’e oranla çok daha düşüktür. Bu nedenle brüt 1.662 EUR dolaylarındaki bir gelir, Güney İtalya şartlarında barınma ve temel ihtiyaçları karşılamak için çok daha yeterli ve yaşanabilir bir standart sunmaktadır.

İtalya doğal güzellikleriyle, meşhur sahilleri ve şehirleri ile birçok kişinin hayalinde yer almakla beraber kişilerin gelirleri asgari ücret standardında olduğunda bu standartlarda yaşam kalitesi beklenildiği kadar yüksek olamayabilmektedir. 

Av. Mert Ali Bulut

İstanbul Barosu’na kayıtlı avukattır.

Eğitim

Galileo Galilei İtalyan Lisesi mezunudur. İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Avrupa Birliği İlişkileri bölümlerinde çift anadal yapmıştır. Aynı üniversitede Ekonomi Hukuku alanında yüksek lisans eğitimini “Eser Sözleşmesi Kapsamında Yapı Alacaklısı İpoteği” başlıklı tez çalışması ile tamamlamıştır.

Uzmanlık Alanları

• Şirketler Hukuku
• İş Hukuku
• Sözleşmeler Hukuku
• Ceza Hukuku
• İdare Hukuku
• İcra ve İflas Hukuku
• Gayrimenkul Hukuku