+90 212 532 02 63
info@bulutstudiolegale.com
info@bulutstudiolegale.com
Avrupa Birliği, Dijital Ürün Pasaportunu ürünler, bileşenler ve malzemeler için oluşturulan bir “dijital kimlik kartı” olarak tanımlamaktadır. Dijital Ürün Pasaportu (“DPP”), fiziksel bir ürünü o ürüne ait dijital kayıtla ilişkilendiren ve ürün hakkındaki bilgilerin elektronik ortamda erişilebilir olmasını sağlayan bir sistemdir.
Pasaporta, ürünün kendisi, ambalajı veya ürüne eşlik eden belgeler üzerinde bulunan QR kod ya da benzeri bir veri taşıyıcısının taranması yoluyla erişilebilecektir. Kullanılacak veri taşıyıcısının türü ve ürün üzerindeki konumu, ilgili ürün grubuna ilişkin düzenlemede ayrıca belirlenecektir.
Dijital Ürün Pasaportunun temel amacı; ürünlerin sürdürülebilirliğini ve döngüselliğini desteklemek, ürünlere ilişkin bilgilerin daha şeffaf ve standart bir şekilde paylaşılmasını sağlamak ve mevzuata uygunluğun denetlenmesini kolaylaştırmaktır.
Sistem sayesinde tüketicilerin ürünler hakkında daha bilinçli karar vermesi; üreticilerin ve diğer ekonomik operatörlerin tedarik zincirindeki verilere daha düzenli biçimde erişmesi; tamir, yenileme ve geri dönüşüm faaliyetlerinin kolaylaştırılması; piyasa gözetimi ve gümrük kontrollerinin daha etkin yürütülmesi amaçlanmaktadır.
Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Tüzüğü, bileşenler ve ara ürünler dâhil olmak üzere Avrupa Birliği piyasasına arz edilen veya hizmete sunulan çok sayıda fiziksel ürünü kapsayabilecek genişlikte hazırlanmıştır. Bununla birlikte gıda ve yemler, beşerî ve veteriner tıbbi ürünler, canlı bitki ve hayvanlar ile insan kaynaklı ürünler bu çerçevenin dışında tutulmuştur.
Dijital Ürün Pasaportu bütün ürünler için aynı tarihte zorunlu hâle gelmeyecektir. Hangi ürünlerin pasaport taşıyacağı, pasaportta hangi bilgilerin yer alacağı ve yükümlülüklerin ne zaman başlayacağı ürün grubu bazında çıkarılacak düzenlemelerle belirlenecektir.
Dijital Ürün Pasaportunun temel hukuki dayanağını, 18 Temmuz 2024 tarihinde yürürlüğe giren 13 Haziran 2024 tarihli ve (AB) 2024/1781 sayılı Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Tüzüğü oluşturmaktadır.
Tüzük, sürdürülebilir ürünlere ilişkin eko-tasarım gerekliliklerinin belirlenmesi ve Dijital Ürün Pasaportu sisteminin kurulması için genel hukuki çerçeveyi düzenlemektedir. Belirli bir ürün grubu bakımından uygulanacak somut (“DPP”) yükümlülükleri ise Avrupa Komisyonu tarafından kabul edilecek ürün bazlı yetki devrine dayalı düzenlemelerde açıklığa kavuşturulacaktır. Bazı ürün grupları bakımından Dijital Ürün Pasaportu yükümlülükleri, sektöre özgü diğer Avrupa Birliği düzenlemeleriyle de getirilebilecektir.
Dijital Ürün Pasaportunda bulunması gereken bilgiler bütün ürünler bakımından aynı olmayacaktır. Her ürün grubuna ilişkin zorunlu veri alanları, o ürün için kabul edilecek düzenlemede ayrıca belirlenecektir.
Ürünün niteliğine göre pasaportta; ürünün kimliği, üretici veya sorumlu ekonomik operatör bilgileri, malzeme bileşimi, menşei, çevresel performansı, geri dönüştürülmüş içerik oranı, dayanıklılığı, tamir edilebilirliği, yedek parça bilgileri, bakım ve kullanım talimatları, geri dönüşüm yöntemleri, endişe verici maddeler ve mevzuata uygunluk belgeleri gibi bilgiler yer alabilecektir.
Pasaporttaki bilgilere erişim yetkileri de kullanıcıların rolüne göre farklılaşabilecektir. Tüketiciler ürünün temel özellikleri ve çevresel performansı hakkında bilgi edinirken, profesyonel tamirciler sökme talimatlarına, uyumlu yedek parçalara ve arıza tespit bilgilerine; geri dönüşüm işletmeleri ise malzeme bileşimi ve ürünün güvenli biçimde ayrıştırılmasına ilişkin daha ayrıntılı verilere erişebilecektir.
Dijital Ürün Pasaportunda yer alan verilerin:
gerekmektedir. Müşterilere ait kişisel veriler ise açık rıza bulunmadıkça Dijital Ürün Pasaportunda saklanamayacaktır.
Dijital Ürün Pasaportu yalnızca Avrupa Birliği’nde yerleşik üreticileri ilgilendiren bir uygulama değildir. Ürün bazlı mevzuat kapsamında (“DPP”) zorunluluğu getirilen bir ürünün üçüncü bir ülkeden Avrupa Birliği’ne ithal edilmesi hâlinde de ilgili pasaport yükümlülüğünün yerine getirilmesi gerekecektir. Ürünü AB piyasasına arz etmekten sorumlu ekonomik operatör, pasaportun mevcut ve mevzuata uygun olmasını sağlamakla yükümlü olacaktır.
Bu nedenle Avrupa Birliği’ne ihracat yapan Türkiye merkezli işletmelerin, doğrudan Avrupa Birliği’ndeki sorumlu ekonomik operatör sıfatını taşımadıkları durumlarda dahi, Avrupa Birliği’ndeki ithalatçıları ve ticari ortakları tarafından talep edilecek ürün verilerini zamanında, doğru ve doğrulanabilir şekilde sunabilmeleri önem taşımaktadır.
Dijital Ürün Pasaportu yalnızca bir QR kod veya etiketleme uygulaması olarak değerlendirilmemelidir. Sistem; tedarikçi yönetimi, ürün ağacı ve malzeme verileri, teknik dokümantasyon, sürdürülebilirlik beyanları, veri güvenliği, sözleşmeler ve mevzuata uygunluk süreçlerinin birlikte ele alınmasını gerektiren kapsamlı bir kurumsal uyum çalışmasıdır.
Bu kapsamda şirketlerin ürün portföylerini ve tabi oldukları AB mevzuatını belirlemeleri, tedarik zincirindeki veri kaynaklarını haritalandırmaları, tedarikçi sözleşmelerindeki veri sağlama ve doğruluk hükümlerini gözden geçirmeleri, teknik altyapılarının (“DPP”) standartlarıyla uyumluluğunu değerlendirmeleri ve ürün bazlı düzenlemeleri yakından takip etmeleri gereklidir.
Dijital Ürün Pasaportu bütün ürünler için aynı anda zorunlu olmayacaktır. Avrupa Birliği, sistemi ürün gruplarına göre aşamalı olarak uygulamaya koyacaktır.
Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım ve Enerji Etiketleme Çalışma Planı kapsamında öncelik verilen başlıca ürün grupları şunlardır:
Bunlara ek olarak, sektöre özgü Avrupa Birliği mevzuatı kapsamında belirli batarya türleri için dijital batarya pasaportu uygulaması öngörülmüştür. Elektrikli araç bataryaları, hafif ulaşım aracı bataryaları ve kapasitesi 2 kWh’ı aşan sanayi tipi bataryalar bakımından pasaport yükümlülüğü 18 Şubat 2027 tarihinde başlayacaktır.
Çalışma planında bir ürün grubuna yer verilmesi, o ürün için Dijital Ürün Pasaportunun hemen zorunlu hâle geldiği anlamına gelmemektedir. Ürün bazlı düzenlemelerin kabul edilmesinin ardından ekonomik operatörlere kural olarak en az 18 aylık bir geçiş süresi tanınması öngörülmektedir.