Ecrimisil Nedir?

Türk Medeni Kanunu (TMK) ve yerleşik Yargıtay içtihatları çerçevesinde ecrimisil (haksız işgal tazminatı); zilyet olmayan hak sahibinin, malik olmayan kötü niyetli zilyetten isteyebileceği, bir taşınır veya taşınmaz malın haksız kullanılmasından doğan tazminattır. Ecrimisil davasında talep edilen bu bedel, malikin malını kullanamamaktan doğan olumlu ve olumsuz zararları ile haksız işgalcinin elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği muhtemel faydaların karşılığıdır.

Ecrimisil Talep Edebilme Şartları Nelerdir?

Hukuken geçerli bir ecrimisil (haksız işgal tazminatı) talebinden söz edilebilmesi için belirli kanuni şartların eksiksiz bir araya gelmesi aranır. Öncelikle, ortada malikin rızası dışında gerçekleşen ve devam eden bir “haksız işgal” bulunmalıdır. İkinci olarak, işgal eden kişinin (zilyedin) “kötü niyetli” olması zorunludur; yani zilyet, malı kullanmaya hakkı olmadığını bilen veya bilmesi gereken kişi olmalıdır (TMK m. 995). Üçüncü şart, malikin söz konusu haksız kullanım nedeniyle bir zarara uğramış olmasıdır; ancak yerleşik Yargıtay uygulamasına göre malikin en alt düzeydeki zararı kural olarak o taşınmazın emsal kira geliri kadar kabul edilir. Son olarak, meydana gelen bu zarar ile haksız işgal eylemi arasında hukuken geçerli bir illiyet (nedensellik) bağı bulunmalıdır.

Ecrimisil Davasında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

Ecrimisil davalarında zamanaşımı süresi, 25.05.1938 tarihli ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca beş (5) yıl olarak tespit edilmiştir. Ecrimisil alacağı dönemsel edim niteliği taşıdığından, Borçlar Kanunu’ndaki dönemsel edimlere ilişkin beş yıllık zamanaşımı kuralına tabidir. Bu süre, kural olarak davanın açıldığı tarihten itibaren geriye doğru hesaplanır. Bir başka deyişle, malik haksız işgal ne kadar uzun sürerse sürsün, ancak davanın açıldığı tarihten geriye dönük son beş yıllık döneme ait tazminatı talep edebilir. Zamanaşımı bir itiraz değil def’i niteliğinde olduğundan, davalı tarafça ilk itiraz veya cevap dilekçesiyle ileri sürülmesi zorunludur; hâkim tarafından re’sen (kendiliğinden) dikkate alınamaz.

Ecrimisil ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Ecrimisil Davası Açılmadan Önce Karşı Tarafa İhtarname Gönderilmesi Zorunlu mu?

Kural olarak ecrimisil davası bir haksız fiil tazminatı niteliğinde olduğu için, üçüncü kişilere karşı dava açmadan önce ihtarname göndermek zorunlu bir şart değildir. Ancak bu kuralın en önemli istisnası, paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyeti hükümlerine tabi taşınmazlarda paydaşların/mirasçıların birbirlerine karşı açacakları ecrimisil davalarında aranan “intifadan men” koşuludur. Yargıtay kararlarına göre; paydaşlar kural olarak birbirlerini kullanımdan men etmedikçe birbirlerinden ecrimisil isteyemezler. Bu tür durumlarda, işgalci durumundaki paydaşa noter kanalıyla ihtarname gönderilmesi intifadan men şartının yerine getirilmesini sağlar. Sadece bağ, bahçe, tarla gibi doğal ürün veren veya işyeri, konut gibi kiraya verilerek hukuki semere elde edilen istisnai durumlarda intifadan men şartı aranmaksızın ihtarname gönderilmeden dava açılabilir.

Ecrimisil Bedeli Nasıl Tespit Edilir?

Ecrimisil bedeli mahkeme tarafından görevlendirilen uzman bilirkişi heyeti marifetiyle yerinde keşif yapılarak tespit edilir. Tespit aşamasında; taşınmazın konumu, yüzölçümü, altyapı hizmetlerinden faydalanma derecesi, niteliği ve işgalin türü göz önünde bulundurulur. Taşınmazın emsal kira bedelleri baz alınarak beş yıllık hesaplama döneminin ilk yılı için asgari bir bedel belirlenir; takip eden yılların bedeli ise Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan ÜFE oranları veya serbest piyasadaki emsal artışlar gözetilerek endeksleme (kademeli artış) yöntemiyle güncellenir.

Ecrimisil Davasında Görevli Mahkeme Neresidir?

Ecrimisil talepleri malvarlığına (alacak hakkına) ilişkin uyuşmazlıklar sınıfına girdiği için, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) genel kuralları çerçevesinde talep edilen bedelin miktarına bakılmaksızın görevli mahkeme kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesidir. Ecrimisil davası doğrudan taşınmazın aynına yönelik bir dava olmadığından kesin yetki kuralı yoktur; davacının seçimine göre taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde, davalının yerleşim yeri mahkemesinde veya haksız fiilin gerçekleştiği yer mahkemesinde dava açılabilir.

Ecrimisil Bedeli Kime Ödenir?

Ecrimisil bedeli doğrudan haksız işgal sebebiyle zarara uğrayan mülkiyet sahibine veya kullanım hakkı bulunan ayni hak sahibine ödenir. Taşınmaz üzerinde paylı ya da elbirliği mülkiyeti varsa, her mirasçı veya ortak haksız işgali gerçekleştiren kişiden kendi hissesine denk gelen oranda ecrimisil bedelini tahsil edebilir. Haksız işgale uğrayan taşınmaz idareye ait bir kamu arazisi ise tespit edilen tutarlar doğrudan ilgili kamu kurumuna ödenmektedir.

Ecrimisil Miras Kalır mı?

Ecrimisil bir tazminat alacağı ve borcu niteliği taşıdığından miras yoluyla intikal eden malvarlığı hakları içerisindedir. Mirasbırakan (murisi) sağlığında taşınmazının haksız işgali sebebiyle dava hakkına sahipken vefat etmişse, bu ecrimisil alacağı hukuken bölünebilir nitelikte olduğundan, mirasçılar geçmiş döneme ait bu bedelleri ancak kendi miras payları oranında talep edebilirler. (Yargıtay 1. HD., E. 2011/14237, K. 2012/2246; Yargıtay 3. HD., E. 2012/4597, K. 2012/13097) Keza, haksız işgal fiilini gerçekleştiren (borçlu zilyet) vefat ederse, terekeyi reddetmemiş olan mirasçıları, haksız işgalin sürdüğü döneme ilişkin tespit edilecek olan ecrimisil borcundan miras payları oranında şahsen sorumlu olurlar.

Ecrimisil Ödeyen Kişi Hak Sahibi Olur mu?

Ecrimisil ödemesi yapılmış olması, bedeli ödeyen kişiye taşınmaz üzerinde mülkiyet, kiracılık veya diğer herhangi bir meşru hakkı kazandırmaz. Ecrimisil, hukuken geçmişe dönük gerçekleşmiş olan haksız ve hukuksuz bir eylemin yaptırımı ve zararın tazminidir. Ecrimisil bedelinin ödenmesi, taraflar arasında zımnen de olsa bir kira sözleşmesi kurulduğu anlamına gelmez ve fuzuli şagilin (haksız işgalcinin) talep edilmesi halinde o taşınmazdan tahliye edilme yükümlülüğünü kaldırmaz.

Ecrimisil Ödenen Yerin Satışı Yapılabilir mi?

Malikin tapu sicilinden doğan tasarruf yetkisi haksız işgal nedeniyle sınırlandırılamayacağından, taşınmazın üçüncü kişilere satışı mümkündür. Satış işlemi durumunda önceki malik, yalnızca kendi mülkiyeti döneminde devam eden haksız işgal süresine tekabül eden ecrimisili talep edebilir. Taşınmazı satın alan yeni malik ise, mülkiyet hakkını tapuda üzerine tescil ettirdiği tarihten itibaren haksız işgal devam ediyorsa, kendi dönemi için ayrı bir ecrimisil talebinde bulunma hakkına sahip olur.

Ecrimisil Ödenmemesi Durumunda Ne Yapılır?

Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen kararın lehe sonuçlanması halinde alacaklı taraf tarafından bu karara dayalı olarak ilamlı icra takibi başlatılabilir. Mahkeme ilamı doğrultusunda başlatılan icra sürecinde borçlunun taşınır ve taşınmaz mallarına, maaşına ve banka hesaplarına haciz konulabilir. Haksız işgal edilen yer kamuya aitse, tahakkuk eden ancak ödenmeyen ecrimisil borçları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun dairesinde vergi daireleri aracılığıyla doğrudan icra ve haciz yoluyla tahsil edilir.

Ecrimisil En Fazla Kaç Yıllık İstenir?

Zamanaşımı kuralı gereğince, mal sahibi geriye dönük en fazla son 5 yıla ait ecrimisil bedellerini talep edebilir. Haksız kullanım on yıl veya yirmi yıl sürmüş olsa bile, davalı tarafın yasal süresi içerisinde zamanaşımı def’ini öne sürmesi durumunda davanın açıldığı tarihten önceki beş yıldan daha eski dönemlere ait tazminat talepleri mahkemece reddedilecektir.

Av. Mert Ali Bulut

İstanbul Barosu’na kayıtlı avukattır.

Eğitim

Galileo Galilei İtalyan Lisesi mezunudur. İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Avrupa Birliği İlişkileri bölümlerinde çift anadal yapmıştır. Aynı üniversitede Ekonomi Hukuku alanında yüksek lisans eğitimini “Eser Sözleşmesi Kapsamında Yapı Alacaklısı İpoteği” başlıklı tez çalışması ile tamamlamıştır.

Uzmanlık Alanları

• Şirketler Hukuku
• İş Hukuku
• Sözleşmeler Hukuku
• Ceza Hukuku
• İdare Hukuku
• İcra ve İflas Hukuku
• Gayrimenkul Hukuku